XỨ QUẢNG

Tháng 9 tưởng nhớ tiền nhân và ước mơ về thành Điện Hải

Tháng 9/2008, 150 năm sau sự kiện nhân dân Đà Nẵng trận đầu đánh Pháp, nước sông Hàn vẫn trong xanh, êm đềm đổ về biển cả. Trên cao, bầu trời cũng thật xanh như chưa bao giờ mịt mù thuốc súng, âm vang tiếng đại bác, tiếng súng, tiếng quân hô xung trận. Những dấu tích của cuộc chiến đấu anh dũng ngày nào hầu như không còn gì. Ngoài một vài di tích như dãy tường thành Điện Hải đổ nát, nghĩa nghĩa trủng Hoà Vang, nghĩa địa Y-Pha-Nho … còn lại như thành An Hải, Trấn Dương thất bảo, đồn Chân Sảng, đồn Nại Hiên, Hoá Khuê, Mỹ Thị, Hải Châu, phòng tuyến Liên Trì …giờ ở đâu trong lòng phố thị xôn xao?

Đà Nẵng đang phát triển từng ngày. Phía ngoài vịnh, bên cạnh con đường ven biển Nguyễn Tất Thành, đẹp nhất nhì Miền Trung, Khu đô thị quốc tế Đa Phước của Tập đoàn Daewon (Hàn Quốc) đang thi công những hạng mục đầu tiên của công trình quy mô đầu tư lên đến 250 triệu đô la Mỹ. Bên kia vịnh, cảng Tiên Sa vừa mở rộng, bến tàu rộng rãi, cần cẩu vươn cao, một con đường du lịch vòng quanh bán đảo Sơn Trà đang hối hả hoàn thành. Cầu Thuận Phước, bắc qua vịnh Đà Nẵng, nối trung tâm thành phố với bán đảo Sơn Trà, đang vươn cao, dây văng đã bắt qua hai trụ chính, chuẩn bị thông cầu kỹ thuật vào cuối năm nay. Con đường ven bờ Tây sông Hàn đã hình thành và đưa vào sử dụng, đang tiếp tục mở thẳng ra phía vịnh, mở lên Cẩm Lệ, tạo thành con đường ven sông đẹp nhất thành phố. Bên bờ Đông, đường Trần Hưng Đạo nối dài từ vũng Thùng lên đến cầu Tuyên sơn đã cơ bản thông tuyến. Cầu quay sông Hàn hàng đêm lung linh ánh đèn, phô vẻ tự hào một công trình do chính người dân Đà Nẵng đóng góp để nối gần hai bến bờ đông tây. Ngược lên thượng nguồn, cầu Rồng thuộc công trình đường Nguyễn Tri Phương nối dài đang thực hiện việc giải phóng mặt bằng để tạo nên con đường to lớn, đẹp đẽ với chiếc cầu độc nhất vô nhị bởi dáng rồng bay ra biển đông, nối thẳng con đường từ Sân bay quốc tế Đà Nẵng ra đến bờ biển Đông, rồi theo đường ven biển Sơn Trà Ngọc vào tận đô thị cổ Hội An, di sản văn hoá của thế giới. Rồi cây cầu lớn, hiện đại chuẩn bị xây dựng để thay thế cho hai chiếc cầu Nguyễn Văn Trỗi và Trần Thị Lý, cầu Hoà Xuân, cầu Nguyễn Hữu Thọ nối qua khu du lịch sinh thái Hoà Xuân đang giai đoạn chuẩn bị đầu tư, cầu Cẩm Lệ nối nhịp cho trung tâm qua một vùng đô thị mới phía Nam thành phồ.

Đà Nẵng không quên dành sự trân trọng cho lịch sử thành phố. Nghĩa trủng Hoà Vang đã được trung tu, xây dựng lại khang trang, di tích thành Điện Hải đang hối hả những công việc cuối cùng để kịp hoàn thành dẫu đã lỗi hẹn với dịp kỷ niệm 150 năm ngày nhân dân Đà Nẵng kháng Pháp.

Tuy nhiên, cuộc chiến tranh vệ quốc năm 1858 kết thúc bằng thắng lợi vẻ vang của nhân dân trước sức mạnh tàu to súng lớn của thực dân Pháp, trả bằng đau thương với một Đà Nẵng tan hoang, đồn trấn hư hỏng, sụp đổ, vườn không nhà trống làng mạc tiêu điều, hàng ngàn chiến binh, dân bình tử trận, máu chảy thành sông, xương phơi thành đống, rất cần được ghi lại không phải chỉ ở trong lòng mỗi công dân thành phố hôm nay.

Tái hiện một sự kiện hào hùng duy nhất trong lịch sử dân tộc, một thời oanh liệt đầu sóng ngọn gió của lớp cha anh, trong đó có nhiều người chưa từng sinh ra, lớn lên trên dãi đất thân yêu này, đã nằm xuống trong cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại ngày nào, sẽ không chỉ là sự tưởng nhớ tiền nhân, góp phần giáo dục thế hệ trẻ, mà còn có thể tạo nên sự kiện văn hoá lịch sử độc đáo, có một không hai cho Đà Nẵng

Thiết nghĩ cần dành cho công cuộc kháng Pháp năm 1858 của nhân dân Đà Nẵng một không gian thoả đáng với chiều sâu xuyên suốt từ bờ Tây sông Hàn, nơi ngày xưa tàu chiến Pháp từng cập bờ đổ bộ, qua đường Bạch Đằng đến tường thành Điện Hải, ra phía sau thành nơi đặt kho thuộc súng, trại lính ngày nào. Bề rộng không gian ít nhất đủ để thể hiện phần nào chiến trường xưa, có thể kéo dài từ đường Lý Tự Trọng đến đường Quang Trung. Không gian này sẽ là chiến trường chính năm 1858, phía ngoài tàu chiến Pháp áp sát bờ sông, ồ ạt đổ bộ lên bờ, phía sau thành Điện Hải Điện Hải sụp đổ một góc thành bởi đại bác địch, kho thuốc súng nổ tung, hào luỹ tan hoang, đâu đó trong cỏ dại, người lính Việt nằm dưới hố đất chờ giặc Pháp. Trên thành, thần công rực đỏ, tướng lĩnh áo bào đen màu thuốc súng, quyết tử cho tổ quốc quyết sinh. Góc phía Bắc, gần bờ sông, một không gian tượng đài dành đoàn quân nghĩa dũng của thầy và trò Phạm Văn Nghị, hối hả từ Nam Định kéo vào cùng chung tay đánh giặc Pháp. Góc phía Nam, dành cho những người con người, hữu danh và vô danh, đã vĩnh viễn nằm xuống vào những năm tháng bi hùng ấy, cho độc lập của mãnh đất này.

Phạm Văn Nghị quê xã Tam Đăng, huyện Nghĩa Hưng tỉnh Nam Định. Là con của một ông đồ nghèo, nhưng nhờ chăm chỉ học nên năm 1826, ông đỗ tú tài, năm 1837 đỗ cử nhân và năm sau (1838, lúc 33 tuổi) đỗ Hoàng Giáp, nên còn được người đời gọi là ông Hoàng Tam Đăng. Năm Tự Đức thứ 11 năm Mậu Ngọ (ngày 01 tháng 9 năm 1858), Pháp đánh chiếm Sơn Trà (Đà Nẵng), dù đang có bệnh, Phạm Văn Nghị vẫn quyết định tạm giao công việc cho bạn đồng khoa là tiến sĩ Doãn Khuê, gửi Trà Sơn kháng sớ (Sớ kháng nghị việc Sơn Trà) lên vua, rồi cùng học trò và một số sĩ phu yêu nước ở Nam Định, lập ngay một đội quân nghĩa dũng gồm 365 người để xin vua cho vào Đà Nẵng đánh Pháp. Nhưng khi đội quân nghĩa dũng tới Huế, thì quân Pháp đã rút khỏi Đà Nẵng để vào đánh Gia Định. Vua Tự Đức không chuẩn y sớ của ông xin tiếp tục được vào Nam đánh đuổi ngoại xâm, mà chỉ ban lời khen ngợi, nên ông đành phải quay về. Tuy vậy, nghĩa cử này đã làm rúng động cả sĩ phu Nam Bắc”. (Theo vi.wikipedia.org).

Một không gian như vậy, sẽ lấy mất của Đà Nẵng nhiều ngàn tỉ đồng, bởi ở đây là khu đất giá trị của trung tâm thành phố. Song chỉ ở đây, nơi có thành Điện Hải, không phải bất kỳ nơi nào khác, mới có thể quy tụ và thể hiện được đầy đủ nhất giá trị lịch sử văn hoá của sự kiện ngày đầu kháng Pháp. Thủ đô Hà Nội khi cho xây dựng toà nhà Tháp Trung tâm, cũng phải dành lại một góc nhà tù Hoả Lò được xây dựng năm 1896 để kỷ niệm. Vậy lẽ nào một thành phố trẻ trung đang phát triển như Đà Nẵng, không thể dành một không gian cho niềm tự hào của nhân dân Đà Nẵng trong quá trình đấu tranh giữ nước?

Công trình thành Điện Hải với quy mô trên, sẽ không chỉ là bài học giáo khoa sống động trong giáo dục truyền thống yêu nước và tinh thần dân tộc cho thế hệ trẻ, mà có thể góp phần hình thành nên một một điểm dừng chân đầy ý nghĩa lịch sử, văn hoá và nhân văn trên bản đồ du lịch thành phố.

Xin hãy tưởng tượng một lễ hội du lịch được tổ chức vào tháng 9 tại Đà Nẵng bắt đầu từ ngày 31/8 đến ngày 06/9 hàng năm với chương trình như sau:

Ngày 31/8: du khách lên một trong chiến hạm của liên quân Pháp và Tây Ban Nha tập kết ngoài vịnh Đà Nẵng, ban ngày tham quan vịnh, bán đáo Sơn Trà, ban đêm tham dự lễ hội hoá trang trở thành đoàn quân viễn chinh ngày xưa và nghe … Phó Đô đốc Hải quân Thiếu tướng Rigault de Genouilly triển khai kế hoạch tấn công Đà Nẵng.

Ngày 01/9: trong vai đoàn quân chinh tham gia trận đánh thành Điện Hải, du khách đổ bộ lên bờ, vượt qua trận tuyến phòng thủ đầu tiên ở bờ sông với luỹ đất, tre gai, trận tuyến phòng thủ thứ hai với thành luỹ, hố đất mô phỏng các đồn luỹ Nại Hiên, Hải Châu, Liên Trì, trận tuyến phòng thủ thứ ba là hào nước sâu trước thành và trận tuyến cuối cùng vượt tường thành Điện Hải. Ở mỗi trận tuyến, mỗi quân viễn chinh phải nỗ lực cao, vượt qua nhiều chướng ngại vật, dưới ánh nắng gay gắt, trong tiến thần công gầm vang và khói súng mù mịt để có thể đến và …chiếm được bản doanh quân trấn thành Điện Hải.

Ngày 02/9: du khách trở lại chiến hạm xem đua thuyền chào mừng Quốc Khánh, và có thể trực tiếp tham gia cuộc đua thuyền riêng cho khách du lịch. Buổi tối, du khách được chia xẻ niềm vui khi liên quân Pháp và Tây Ban Nha rút vào Gia định ngay tại thành Điện Hải với một chương trình văn nghệ đậm đà chất Quảng Nam.

Ngày 03/9: du khách được đưa đi thăm di tích của cuộc chiến năm 1858 như nghĩa trủng Hoà Vang, nghĩa địa Y – Pha – Nho, trận địa tuyến Tây Bắc đến Hải Vân, thăm bán đáo Sơn Trà, Làng Vân.

Ngày 04/9-05/9: sáng đi thăm Mỹ Sơn, Hội An, tối dự Liên hoan pháo hoa quốc tế.

Ngày 06/9: tiễn du khách lên hạm đội Pháp trở về.

Ngày nào Đà Nẵng có được sản phẩm du lịch mang tên Lễ hội Tháng 9 như trên, tôi ước mong được làm người lính trấn thành năm xưa để trở về những ngày lịch sử hào hùng. Khoác chiếc áo nâu sạm đen thuốc súng, đầu đội nón dấu, đứng trên thành cao, cạnh khẩu thần công, tôi sẽ đốt nén hương thầm khấn niệm: “Kính lạy Cơ sơn uy dũng oai linh… Thần suất đội thành tâm dâng lễ bạc. Cầu mong oai linh dũng thần chứng giám và gầm vang tiếng vọng ngày xưa với niềm tin chiến thắng, an bình, vạn lòng đồng thuận…” trước khi khai hoả cho thần công phát nổ, rồi lắng nghe lòng mình dâng trào niềm tưởng nhớ tiền nhân.

Hà Phan

Advertisements

Tháng Chín 3, 2008 - Posted by | 3. Văn hoá

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: