XỨ QUẢNG

Bài thơ Khuyến học – Phan Khôi

Em ơi, gà đã gáy dòn,

Láng giềng đã dậy, em còn ngủ sao ?

Ngoài đường kẻ búa, người dao,

Kẻ vô xưởng máy, người vào xưởng in.

Trên cành rủ rỉ đàn chim,

Kêu nhau làm tổ, kiếm tìm bọ sâu.

Muôn ngàn sinh vật đua nhau,

Ở trên thế giới địa cầu khác chi.

Mạnh thì được, yếu thì suy,

Em ơi mau dậy mà đi đến trường.

Tập rèn máy móc, văn chương

Y khoa cứu thế, công thương giúp đời.

Thử xem ở các nước ngoài,

Tìm dò đáy biển, lặn chui dưới hầm.

Tập trồng dâu, tập nuôi tằm,

Học đi dưới nước, học cầm máy bay.

Nước mình chẳng được mảy may,

Thấy người ta, chỉ nuốt cay ngậm sầu.

Như ta cũng mắt cũng đầu,

Cũng tay chân ấy, cũng dày trí khôn.

Làm người phải biết tự tôn,

Học như Ưng Đạo, Lý Bôn mới là.

Hãy xem các nước người ta,

Thợ thuyền, lính tráng tài ba tuyệt vời.

Em thời biếng học, ham chơi

Sách đèn xa lánh, gần nơi rươụ chè

Cùng nhau đua bạn, đua bè,

Tối trong trường hát, sáng về ngủ trưa.

Thấy em, nhớ chuyện thưở xưa :

Sừng trâu đeo sách nào thua kém gì ? [1]

Nào người gánh củi đi thi,[2]

Nào người bắt đóm học bài thâu canh.[3]

Khuyên em cái bả lợi danh,

Vào lòn ra cúi, công khanh coi thường.

Dẫu mà mắm muối, dưa tương,

Đất ta, ta cấy, ta bừa tự ta.

Em ơi, phải biết nghĩ xa,

Học rồi giúp nước, giúp nhà mới nên.

Chí trai phải giữ cho bền,

Chớ vì thế lực đồng tiền mà say.

Bình minh đã rõ ban ngày,

Mau mau thức dậy kẻo chầy, em ơi !

( Bài này Phan Khôi sáng tác sau khi ông ra tù năm 1914 về quê nhà dạy học).

[1] Ninh Thích người nước Vệ, nhà rất nghèo đi chăn trâu mà học. Đang chăn trâu gặp Quản Trọng, tướng quốc nước Tề. Quản Trọng biết ông là người có tài bèn tiến cử lên vua Tề Hoàn Công. Vua phong ông làm quan Đại phu cùng Quản Trọng  trông coi việc nước.

[2] Chu Mãi Thần, đời Hán, lúc còn hàn vi phải đốn củi để độ nhật theo đuổi việc học. Sau làm nên  nghiệp lớn.

[3] Vũ Tử Xa Dận, đời Tấn, nhà nghèo nhưng rất ham học, ban đêm không có dầu thắp đèn nên phải bắt đom đóm bỏ vào vỏ trứng lấy ánh sáng mà học.

Advertisements

Tháng Mười 2, 2008 - Posted by | a. Tộc Phan Bảo An

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: