XỨ QUẢNG

Quảng Nam: Hai di tích lịch sử cấp tỉnh bị bỏ quên?

Trần Thu, Trịnh Uyên là hai sĩ phu yêu nước thuộc tổ chức Việt Nam Quang phục Hội. Công trạng của hai cụ đã được người đời sau công nhận, mộ phần cũng được xếp hạng di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2005. Nhưng việc trùng tu, tôn tạo “hình như” đã bị bỏ quên.

 

 Phần mộ cụ Trịnh Uyên, phía xa là mộ cụ Trần Thu.

Hai cuộc đời oanh liệt

 Không biết 2 di tích lịch sử cấp tỉnh vì TP. Tam Kỳ không báo cáo (!)
Ông Tôn Thất Hướng – Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý di tích và thắng cảnh Quảng Nam – cho biết, trung tâm không hề biết di tích lịch sử cấp tỉnh của hai sĩ phu yêu nước lại như thế vì Trung tâm VH-TT TP.Tam Kỳ không báo cáo (!). “Chúng tôi biết và xuống xem hiện trạng từ một nguồn thông tin khác. Làm văn hóa mà không có tâm huyết, để nhiều di tích bị rơi vào quên lãng như hai di tích của cụ Trịnh Uyên, Trần Thu thì thật là có lỗi với tiền nhân” – ông Hướng nói.

Cụ Trần Thu sinh năm 1880, trong một gia đình làm nghề bốc  thuốc tại làng Ngọc Mỹ, xã Tam Phú, TP. Tam Kỳ. Còn cụ Trịnh Uyên sinh năm 1875, xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, ông tổ của cụ gốc người Thanh Hóa, vào lập nghiệp ở Tam Thăng thời Trịnh – Nguyễn phân tranh. Sinh ra trong những năm đầu thực dân Pháp xâm chiếm đất nước ta, nhiều phong trào khởi nghĩa, phong trào chống thuế năm 1908, phong trào Duy tân, phong trào Đông du ở Trung Kỳ lần lượt nổ ra càng hun đúc lòng yêu nước của hai cụ Trần Thu và Trịnh Uyên. Tháng 9-1915, Thái Phiên và Trần Cao Vân cùng sĩ phu nhiều tỉnh lân cận đứng ra thành lập Việt Nam Quang phục Hội, Trịnh Uyên và Trần Thu cùng một số người khác tham gia. Tại Tam Kỳ, phong trào diễn ra khá mạnh, dưới sự chỉ huy của lãnh binh Trần Huỳnh. Riêng Trần Thu lấy danh nghĩa là thầy thuốc chuyên chữa bệnh cho dân nghèo, đi lại khắp nơi trong và ngoài tỉnh từ Thừa Thiên Huế đến Quảng Ngãi, Bình Định để bắt liên lạc với lãnh đạo ở các địa phương, bàn kế hoạch đánh đuổi thực dân Pháp. Sau một thời gian bôn ba khắp các tỉnh lân cận, ông trở về quê nhà, cùng với các sĩ phu yêu nước khác đứng ra thành lập đội quân khởi nghĩa. Khu vườn của nhà ông trở thành nơi hội họp, tập luyện dân binh, tích trữ lương thực chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa.
Cuộc khởi nghĩa dự định nổ ra vào ngày 3-5-1916 nhưng chẳng may tổ chức ở Quảng Ngãi bị lộ, thực dân Pháp và tay sai liền ra lệnh truy bắt, giam cầm những người lãnh đạo và các sĩ phu tham gia Việt Nam Quang phục Hội. Tại Quảng Nam, tình hình trở nên căng thẳng, thực dân Pháp ra lệnh canh phòng cẩn mật, tất cả các đồn, trại lính người Việt đều bị giám sát chặt chẽ; tuy vậy cuộc khởi nghĩa ở Quảng Nam vẫn nổ ra. Tại Tam Kỳ, chiều 2-5-1916, các đội dân binh được vũ trang gậy gộc, giáo mác, tập trung nghe “Tuyên cáo khởi nghĩa”dưới sự chỉ huy của lãnh binh Trần Huỳnh. Ở cánh đông Tam Kỳ, Trần Thu cùng với những sĩ phu khác như Trịnh Uyên, Lương Đình Thự phối hợp với các cánh quân khác kéo về bao vậy phủ lỵ Tam Kỳ. Trước khí thế tấn công của nhân dân, tri phủ vội vàng bỏ trốn. Thực dân Pháp liền đưa quân tiếp viện, tấn công lực lượng khởi nghĩa, Trịnh Uyên bị bắn ngay tại phủ đường. Trần Thu và nhiều sĩ phu khác bị bắt giam cầm, tra tấn và đày đi Lao Bảo (Quảng Trị). Sau hai năm bị giam cầm và bị tra tấn với nhiều cực hình, Trần Thu chết tại nhà lao vào năm 1918.

  

 Bằng công nhận di tích lịch sử cấp tỉnh của mộ cụ Trịnh Uyên được để trang trọng trên bàn thờ, nhưng mộ thì ngược lại.

Trùng tu chưa xứng tầm

 “Đúng là hai di tích lịch sử cấp tỉnh nhưng ở giữa một bãi cát trắng mênh mông, từ trước đến giờ không được trùng tu, chúng tôi cũng buồn lắm. Trung tâm đã nhiều lần gửi tờ trình lên UBND thành phố xin kinh phí nhưng chưa có câu trả lời”.
   Ông Chu Quang Ngân-
Giám đốc Trung tâm VH-TT TP.Tam Kỳ

Sau hơn 87 năm nằm lại ở vùng đất nhà lao Lao Bảo, ngày 18-3-2003, với sự giúp đỡ của UBND các cấp của TP. Tam Kỳ và Ban Giám đốc Khu Chứng tích nhà lao Lao Bảo, thi hài ông Trần Thu được gia đình đưa về cải táng tại quê nhà. Hiện phần mộ Trần Thu tọa lạc tại nổng cát thôn Ngọc Mỹ, xã Tam Phú (TP. Tam Kỳ). Về phần cụ Trịnh Uyên, sau khi mất thi thể được gia đình đem về an táng tại thôn Kim Đới, xã Tam Thăng. Năm 2000, mộ ông được dời về nổng cát thôn Ngọc Mỹ, gần mộ cụ Trần Thu. Năm 2005, mộ phần của hai sĩ phu yêu nước Trần Thu và Trịnh Uyên được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh, thỏa nguyện ước của gia đình.

 

 Ông Tôn Thất Hướng: “Hai sĩ phu yêu nước, khi mất, mộ nằm trên nổng cát rộng không có lối đi, thật buồn quá!”.

Tuy nhiên, công tác trùng tu, chăm sóc, bảo vệ hai di tích này đến nay vẫn chưa được các cấp và chính quyền địa phương quan tâm đúng mức. Tôi cùng ông Tôn Thất Hướng (Phó Giám đốc Trung tâm Quản lý di tích và danh thắng tỉnh) tìm đến mộ phần của hai cụ. Đoạn đường không xa nhưng chúng tôi phải mất thời gian khá lâu mới tìm được hai di tích lịch sử này. Đúng như sách ghi, hai phần mộ cùng nằm trên một nổng cát cao, rộng mênh mông, chưa có lối đi ở thôn Ngọc Mỹ, xã Tam Thăng. Hai mộ cách nhau chưa đầy 50m. Mỗi mộ chỉ có một tấm bia nhỏ ghi danh tính mỗi cụ, do con cháu đồng phụng lập như những ngôi mộ tại vùng cát trắng Tam Phú này, tuyệt nhiên không được xây dựng hay có tường rào bảo vệ gì thêm. Sẽ rất khó lòng nhận ra hai di tích lịch sử cấp tỉnh này nếu như không có sự giúp đỡ của ông Trịnh Vinh – cháu nội cụ Trịnh Uyên. Ông Trịnh Vinh than thở: “Gia đình cũng đã nhiều lần liên hệ xin làm mộ cho hai cụ, cho xứng tầm di tích cấp tỉnh nhưng bao năm nay vẫn chưa thấy có phản hồi từ các cấp lãnh đạo. Chúng tôi cũng mong được địa phương, ngành văn hóa quan tâm đến hai phần mộ, chứ đã được công nhận mà không có động thái chăm sóc, bảo vệ gì hết thì tủi cho các cụ quá”.

http://hophan.net/?cmd=act:news|newsid:290

CHIÊU THỤC ANH (Báo Quảng Nam)

Advertisements

Tháng Sáu 24, 2009 - Posted by | 3. Văn hoá

Không có bình luận

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: